ด้านที่ 1 บริการวิชาการสู่การเป็นมหาวิทยาลัยเพื่อท้องถิ่น
ชื่อผลงาน : “TC RMU : วิชาการเป็นเลิศ ประเสริฐคุณธรรม นำชุมชนพัฒนา”
ชื่อเจ้าของผลงาน : สาขาวิชาภาษาไทยเพื่อการสื่อสาร
|
 |
| ความคิดริเริ่ม |
| “TC RMU : วิชาการเป็นเลิศ ประเสริฐคุณธรรม นำชุมชนพัฒนา” เป็นหัวข้อท้าทายสำหรับสาขาวิชาภาษาไทยเพื่อการสื่อสาร มหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคาม เนื่องจากต้องการผลิตบัณฑิตให้มีคุณภาพ มีทัศนคติที่ดี เป็นพลเมืองดีในสังคม และมีสมรรถนะตามความต้องการของผู้ใช้บัณฑิต ตามพันธกิจของมหาวิทยาลัย และต้องการให้นักศึกษาตระหนักในวิชาความรู้ที่ได้เรียนมา ทั้งนี้ เพื่อให้นักศึกษาได้นำเอาองค์ความรู้ ศาสตร์ต่างๆ จากสาขาวิชาภาษาไทยเพื่อการสื่อสาร ไปบูรณาการผ่านวิชาโครงงาน ตลอดจนวิชาการวิจัย ซึ่งทางสาขาวิชาภาษาไทยเพื่อการสื่อสาร ตระหนักเป็นอย่างยิ่งว่า การผลิตบัณฑิตที่มีคุณภาพ มีทัศนคติที่ดี และเป็นพลเมืองดีในสังคมนั้น ต้องให้นักศึกษาได้เรียนรู้ผ่านการลงมือทำ (Active Learning) ลงมือคิด โดยผ่านกระบวนการเรียนรู้ (Project based learning) PBL กระบวนการเรียนรู้ดังกล่าว เป็นกระบวนการเรียนรู้ในศตวรรษที่ 21 ซึ่งเป็นกระบวนการจัดกิจกรรมการเรียนรู้ที่ให้นักศึกษาได้ทำการค้นคว้าศึกษาและฝึกฝน หาปัญหาและวิธีการแก้ไขปัญหาดังกล่าวผ่านโปรเจ็ค หรือรายวิชาการเขียนโครงงาน และรายวิชาการวิจัย ซึ่งเป็นรายวิชาที่จัดสอนให้แก่นักศึกษาชั้นปีที่ 3 เพื่อเป็นการทบทวนองค์ความรู้และเป็นการเตรียมตัว เตรียมความพร้อมในการฝึกงานของนักศึกษาในชั้นปีที่ 4 ทั้งนี้ เนื่องจากสาขาวิชาภาษาไทยเพื่อการสื่อสาร เป็นสาขาวิชาที่มีกลยุทธ์สาขา “สาขาวิชาภาษาไทยเพื่อการสื่อสาร : ทางเลือกอาชีพที่มากกว่า 1” การบูรณาการศาสตร์และศิลป์ของสาขาวิชาจึงเป็นไปในลักษณะ “ทางเลือกที่มากกว่า 1” ทั้งนี้ ทางสาขาวิชาได้มีการแบ่งกลุ่มนักศึกษาพัฒนาผลงานผ่านโครงงานและงานวิจัยออกเป็น 2 กลุ่ม คือ กลุ่มสื่อสารประชาสัมพันธ์ และกลุ่มการจัดการเรียนการสอน และจากผลงานการบูรณาการรายวิชาการเรียนการสอน ไม่ว่าจะเป็นรายวิชาการ “สื่อมัลติมีเดียเพื่อการสื่อสาร” “การสร้างสรรค์สื่อออนไลน์เพื่อการสื่อสาร” “เทคนิคและศิลปะการนำเสนอ” “เทคนิคการสัมภาษณ์” “การเขียนข่าวและสารคดี” “การเขียนเพื่อการประชาสัมพันธ์” ฯลฯ ซึ่งรายวิชาต่างๆ ที่กล่าวมานี้ ถือเป็นเครื่องมือสำคัญสำหรับนักศึกษาในการนำไปใช้สำหรับการศึกษาค้นคว้าและพัฒนาผลงานของตัวเอง |
| เเรงบันดาลใจ |
| ภายใต้โจทย์ที่ว่า “วิชาการเป็นเลิศ ประเสริฐคุณธรรม นำชุมชนพัฒนา” ซึ่งถือเป็นหัวใจหลักเพื่อให้นักศึกษาตระหนักในความสำคัญของปณิธานของมหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคาม ในฐานะสถานที่ผลิตความรู้ทั้งทางวิชาการ และการบริการวิชาการสู่สังคมและชุมชน กับการบูรณาการผ่านรายวิชาภาษาไทยเพื่อการสื่อสาร จนเกิดเป็นแนวปฏิบัติที่ดีสำหรับการขับเคลื่อนการบริการวิชาการสู่การเป็นมหาวิทยาลัยเพื่อท้องถิ่น และภายใต้ปรัชญามหาวิทยาลัยที่ว่า “พัฒนาบัณฑิตให้มีความรู้ คู่คุณธรรม นำชุมชนพัฒนาให้มีความเข้มแข็งอย่างยั่งยืน” |
| ขั้นตอน |
| สาขาวิชาภาษาไทยเพื่อการสื่อสาร มหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคาม ตระหนักดีว่า เรามาจากไหน? และเรากำลังจะไปไหน? โดย “เรา” ในที่นี้ หมายถึง มหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคาม ซึ่งเป็นมหาวิทยาลัยที่มีความสำคัญต่อภูมิภาคตะวันออกเฉียงเหนือเป็นอย่างมาก โดยในปี 2468 เราถือกำเนิดขึ้น ภายใต้ชื่อ “โรงเรียนประถมกสิกรรม” (ปัจจุบันคือวิทยาลัยเทคนิคมหาสารคาม) จากนั้น ปี 2470 ได้ย้ายมาตั้งที่ “โคกอีด่อย” (ที่ตั้งมหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคามในปัจจุบัน) ทั้งนี้ สำหรับการดำเนินการ “TC RMU : วิชาการเป็นเลิศ ประเสริฐคุณธรรม นำชุมชนพัฒนา” ทางสาขาวิชาภาษาไทยเพื่อการสื่อสาร ได้มีการจัดประชุมคณาจารย์ในสาขาวิชา เกี่ยวกับการบูรณาการเรียนการสอนผ่านรายวิชาโครงงานทางภาษาไทยเพื่อการสื่อสาร และการวิจัยทางภาษาไทยเพื่อการสื่อสาร อนึ่ง จากการใช้กลยุทธ์การออกนิเทศนักศึกษาเพื่อรับทราบความคิดเห็นและข้อเสนอแนะ (Feedback) จากหน่วยงาน ผู้ใช้บัณฑิต จนเกิดเป็นแนวทางในการติดอาวุธเพิ่มเติมให้แก่นักศึกษา ในด้านต่างๆ เพื่อเป็นการเสริมเติมศักยภาพของนักศึกษา ทั้งนี้ เพื่อให้เป็นที่ยอมรับ และเป็นประโยชน์สำหรับตัวนักศึกษาทีกำลังจะเป็นบัณฑิตที่ดีในอนาคตต่อไป สำหรับขั้นตอนการดำเนินงานมีดังนี้
1.นักศึกษาคิดและเลือกหัวข้อสำหรับการพัฒนาโครงงานและงานวิจัย (Define)
โดยประเด็นในการเลือกหัวข้อ เกิดจากการประชุมนักศึกษาในรายวิชาโครงงานทางภาษาไทยเพื่อการสื่อสาร และการวิจัยทางภาษาไทยเพื่อการสื่อสาร
2.การวางแผนพัฒนาโครงงานและงานวิจัย (Plan)
ทางสาขาวิชาได้มีการแบ่งกลุ่มนักศึกษาพัฒนาผลงานผ่านรายวิชาโครงงานทางภาษาไทยเพื่อการสื่อสาร และการวิจัยทางภาษาไทยเพื่อการสื่อสาร ออกเป็น 2 กลุ่ม คือ กลุ่มสื่อสารประชาสัมพันธ์ และกลุ่มการจัดการเรียนการสอน การแต่งตั้งอาจารย์ที่ปรึกษา มีการสร้างช่องทางการสื่อสาร
3.การดำเนินงาน (Do)
เมื่อได้โครงร่างจากการประชุมกลุ่ม และการปรึกษาอาจารย์ที่ปรึกษาแล้ว นักศึกษาปฏิบัติงานตามขั้นตอน ทั้งนี้ ทางสาขาวิชาเน้นการพัฒนาโจทย์โครงงานและงานวิจัยผ่านกระบวนการเรียนรู้ (Project based learning) PBL โดยการใช้โครงงานเป็นฐานการเรียนรู้และการวิจัย นักศึกษาปฏิบัติตามขั้นตอน และประชุมศึกษาหาความรู้ในกลุ่ม และปรึกษาอาจารย์ที่ปรึกษาหากเกิดปัญหาที่ไม่สามารถตัดสินใจแก้ไขภายในกลุ่มได้
4.การเขียนโครงงาน/งานวิจัย (Review)
หลังจากได้ลงมือปฏิบัติงานภายในกลุ่มแล้ว นักศึกษาแบ่งหน้าที่กันรับผิดชอบ และสิ่งสำคัญสำหรับโครงงานและงานวิจัยก็คือ (Output) ที่ได้จากการลงมือปฏิบัติงานคือ โครงงานและงานวิจัยฉบับสมบูรณ์ ซึ่งถือเป็นโครงงานประเภทสำรวจ (Servey Research Project) ทั้งนี้ เพื่อค้นคว้าหารวบรวมข้อมูล องค์ความรู้ ตลอดจนการนำเสนอองค์ความรู้หรือข้อมูลดังกล่าวสู่สาธารณชน ผ่านช่องทางการสื่อสารที่หลากหลาย ไม่ว่าจะเป็น Page Facebook, Youtube, Tiktok, Instagram อนึ่งการเขียนโครงงานของนักศึกษาจะเน้นการบูรณาการรายวิชาการเรียนการสอนสู่ชุมชน ทั้งนี้ เนื่องจากผลงานนักศึกษามีความหลากหลายทางสาขาจึงขอยกตัวอย่างประกอบการนำเสนอผ่านแนวปฏิบัติที่ดีในด้านการบริการวิชาการสู่การเป็นมหาวิทยาลัยเพื่อท้องถิ่น 3 โครงการคือ “การพัฒนาสื่อท่องเที่ยววิถีชีวิตชุมชนละหานนา” “การสร้างสรรค์สื่อสารคดีชุมชนบ้านแพง จังหวัดมหาสารคาม” “การพัฒนาสื่อเพื่อประชาสัมพันธ์หน่วยส่งเสริมหม่อนไหม จังหวัดมหาสารคาม”
5.การนำเสนอผลงาน/โชว์&แชร์ (Presentation)
หลังจากนักศึกษาพัฒนาโครงงานและงานวิจัยตามแผนและขั้นตอนที่วางไว้แล้ว ก็ถึงเวลานำเสนอผลงานของตนเองต่อหน้าสาธารณชน ทั้งนี้ นักศึกษาจะบูรณาการรายวิชา “เทคนิคและศิลปะการนำเสนอ” และรายวิชา “สัมมนาทางภาษาไทยเพื่อการสื่อสาร” เพื่อเป็นการนำเสนอผลงานที่นักศึกษาได้ทำการลงพื้นที่เก็บข้อมูล สัมภาษณ์ ตลอดจนการจัดทำรูปเล่มโครงงานและงานวิจัย สำหรับการนำเสนอผลงานนักศึกษาจะนำเสนอผลงาน 2 แบบ คือ 1.การนำเสนอด้วยการบรรยาย (Oral Presentation) 2.การนำเสนอด้วยโปสเตอร์ (Poster Presentation)
|
| ผลสัมฤทธิ์ |
| “TC RMU : วิชาการเป็นเลิศ ประเสริฐคุณธรรม นำชุมชนพัฒนา” เป็นหัวข้อที่ทางสาขาวิชาภาษาไทยเพื่อการสื่อสาร มหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคาม ต้องการจะท้าทายตัวเอง ที่อยากสร้างเป็นหลักหรือแนวปฏิบัติที่ดีแก่นักศึกษาตามพันธกิจของมหาวิทยาลัย ที่ว่า “ผลิตบัณฑิตให้มีคุณภาพ มีทัศนคติที่ดี เป็นพลเมืองดีในสังคม และมีสมรรถนะตามความต้องการของผู้ใช้บัณฑิต” สำหรับองค์ความรู้ที่ได้จากการบูรณาการรายวิชาผ่านโครงงานและงานวิจัยทางภาษาไทยเพื่อการสื่อสาร อนึ่ง ทำให้นักศึกษาได้ตระหนักในวิชาความรู้ที่ได้เรียนมา และใช้องค์ความรู้ได้อย่างมีประสิทธิภาพ ซึ่งสอดคล้องกับพันธกิจมหาวิทยาลัย “การผลิตบัณฑิตที่มีคุณภาพ มีทัศนคติที่ดี และเป็นพลเมืองดีในสังคม” องค์ความรู้ผ่านกระบวนการเรียนรู้ (Project based learning) PBL ซึ่งถือเป็นกระบวนการเรียนรู้ในศตวรรษที่ 21 ที่ต้องการให้นักศึกษาได้ทำการค้นคว้าศึกษาและฝึกฝน หาปัญหาและวิธีการแก้ไขปัญหาดังกล่าวผ่านโปรเจ็คด้วยตนเอง ผ่านการลงมือปฏิบัติ และจากองค์ความรู้ที่นักศึกษาได้รับนำไปสู่การบริการวิชาการ การเป็นมหาวิทยาลัยเพื่อท้องถิ่น โดยที่นักศึกษาพบพื้นที่ หรือชุมชนที่กลุ่มโครงงานวิจัยได้ลงไปสำรวจนั้น มีปัญหาอะไรบ้าง และต้องการแก้ไขปัญหาอย่างไร ถือเป็นกลยุทธ์หนึ่งของแผนการพัฒนานักศึกษาและการสร้างความสัมพันธ์อันดีระหว่างมหาวิทยาลัยกับชุมชน เพราะมหาวิทยาลัยย่อมถือกำเนิดมาจากชุมชนและท้องถิ่น |
| รูปภาพผลสัมฤทธิ์ |
 |
 |
 |
| การนำไปใช้ |
| จาก 3 โครงงานและงานวิจัยของนักศึกษา คือ 1. “การพัฒนาสื่อท่องเที่ยววิถีชีวิตชุมชนละหานนา” จังหวัดขอนแก่น 2. “การสร้างสรรค์สื่อสารคดีชุมชนบ้านแพง จังหวัดมหาสารคาม” 3. “การพัฒนาสื่อเพื่อประชาสัมพันธ์หน่วยส่งเสริมหม่อนไหม จังหวัดมหาสารคาม ถือเป็นโครงการบริการวิชาการสู่การเป็นมหาวิทยาลัยเพื่อท้องถิ่น ตามวิสัยทัศน์ของมหาวิทยาลัย ที่ต้องการ “พัฒนาท้องถิ่นให้มีความเข้มแข็งและยั่งยืน” จากโครงการดังกล่าวได้นำไปสู่การใช้ประโยชน์กับกลุ่มเป้าหมายคือ “ชุมชนและท้องถิ่น” เช่น โครงงาน “การพัฒนาสื่อท่องเที่ยววิถีชีวิตชุมชนละหานนา” ถือเป็นความท้าทายของนักศึกษาต่อการต้องการสร้างการรับรู้ให้กับชุมชนบ้านเกิดของตนเอง ผ่านการสร้างสรรค์ผลงานสารคดีวิถีชุมชนละหานนา จังหวัดขอนแก่น ซึ่งก่อนหน้านั้นหลายคนไม่มีใครรู้จักชุมชนแห่งนี้ แต่เมื่อนักศึกษาได้ทำการลงพื้นที่สำรวจข้อมูล จัดเก็บข้อมูล ตลอดจนการพัฒนาสื่อประชาสัมพันธ์เพื่อนำเสนอผลงานของชุมชนสู่สายตาของสังคม ผ่านสื่อใหม่ สื่อออนไลน์ จึงทำให้เกิดการรับรู้ และทำให้สินค้าในชุมชนเกิดการรับรู้ สร้างรายได้ สร้างมูลค่าเพิ่มให้กับคนในชุมชน หรือ โครงงาน “การสร้างสรรค์สื่อสารคดีชุมชนบ้านแพง จังหวัดมหาสารคาม” ถือเป็นอีกพื้นที่หนึ่งที่หลายคนรู้จักแต่ปัญหาคือ ยังมีอีกหลายคนที่ยังไม่รู้จักประวัติของชุมชน ความเป็นมา ตลอดจนวิถีชีวิตของคนในชุมชน อาชีพ โครงการดังกล่าวจึงถือเป็นอีกหนึ่งโครงการที่นักศึกษาประสบความสำเร็จจากการลงมือปฏิบัติ หลังจากได้โจทย์ปัญหา และประชุมปรึกษาหารือกันในกลุ่ม พร้อมกับอาจารย์ที่ปรึกษา จนทำให้เกิดการรับรู้สำหรับผู้ที่สนใจสินค้า ผลิตภัณฑ์ชุมชนบ้านแพง สามารถสร้างรายได้ให้กับชุมชน และสร้างการรับรู้ด้านเรื่องราวในประวัติศาสตร์ชุมชนบ้านแพง ซึ่งถือเป็นองค์ความรู้ที่ทรงประสิทธิภาพในปัจจุบัน |
| เเนวปฏิบัติที่ดี |
| “TC RMU : วิชาการเป็นเลิศ ประเสริฐคุณธรรม นำชุมชนพัฒนา” เป็นโครงการที่ทางสาขาวิชาภาษาไทยเพื่อการสื่อสารต้องการจะใช้เป็นโมเดลในการสร้างเอกลักษณ์หรืออัตลักษณ์ของนักศึกษาสาขาวิชาภาษาไทยเพื่อการสื่อสารในด้านของวิชาการ คุณธรรม และการพัฒนาชุมชนและท้องถิ่น หลังจากคณาจารย์ได้ประชุมศึกษาถึงข้อดีและข้อเสียจากข้อมูลต่างๆ ที่ได้รับ ทั้งจากสถานที่ฝึกประสบการณ์วิชาชีพ หน่วยงานราชการต่างๆ ตลอดจนผู้ช้บัณฑิต ทางสาขาวิชาจึงได้นำเอาผลสะท้อนดังกล่าวมาปรับปรุงและสร้างเป็นแนวปฏิบัติที่ดี (Best Practice) สำหรับนักศึกษาเพื่อให้มีความสอดคล้องกับพันธกิจของมหาวิทยาลัย คือ “ผลิตบัณฑิตให้มีคุณภาพ มีทัศนคติที่ดี เป็นพลเมืองดีในสังคม และมีสมรรถนะตามความต้องการของผู้ใช้บัณฑิต” |
| รูปภาพผลงาน |
 |
|
ที่มา |
|
คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ |