ด้านที่ 1 บริการวิชาการสู่การเป็นมหาวิทยาลัยเพื่อท้องถิ่น
ชื่อผลงาน : จากห้องเรียนสู่ชุมชน : นักศึกษานวัตกรสายสอนเพื่อท้องถิ่น หลักสูตรสาขาวิชาภาษาไทยเพื่อการสื่อสาร
ชื่อเจ้าของผลงาน : ผู้ช่วยศาสตราจารย์วิมล เขตตะ (หัวหน้าโครงการ) ผู้ร่วมโครงการ อ.รตนดา อาจวิชัย อ.บรรจง บุรินประโคน อ.มิ่งมนัสชน จังหาร อ.ปรัชญ์ วีสเพ็ญ และ อ.ดร.พยงค์ มูลวาปี หลักสูตรสาขาวิชาภาษาไทยเพื่อการสื่อสาร คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์…
|
 |
| ความคิดริเริ่ม |
| มหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคาม มีพันธกิจสาคัญในการพัฒนาท้องถิ่น และสาขาวิชาภาษาไทยเพื่อการสื่อสาร คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ ตระหนักว่านักศึกษาสายสอนไม่ควรเป็นเพียง "ผู้รับ" ความรู้ในห้องเรียน แต่ต้องเป็น "นวัตกร" ที่สามารถออกแบบการเรียนรู้เพื่อตอบสนองบริบทชุมชนท้องถิ่นได้จริง |
| เเรงบันดาลใจ |
| จากการสารวจพบว่า โรงเรียนขยายโอกาสทางการศึกษา ระดับประถมศึกษาถึงชั้นมัธยมศึกษาตอนต้นผู้เรียนมีทั้งกลุ่มอ่อน ปานกลาง เก่ง โดยเฉพาะกลุ่มอ่อนถือเป็นกลุ่มที่มีความต้องการสื่อหรือนวัตกรรมช่วยสอนเป็นอย่างยิ่ง นวัตกรและสื่อการสอนภาษาไทยที่สอดคล้องกับบริบทท้องถิ่นจึงมีความสาคัญและจาเป็น โครงการนี้จึงเกิดขึ้นเพื่อเชื่อมโยงมหาวิทยาลัยกับโรงเรียนชุมชน โดยใช้นักศึกษาสายสอนเป็นสะพานแห่งการเรียนรู้ ผ่านกระบวนการบ่มเพาะสมรรถนะวิศวกรสังคมในสนามจริง |
| ขั้นตอน |
| ขั้นที่ 1 บ่งชี้ความรู้ : สารวจบริบทและปัญหาการเรียนรู้ภาษาไทยของนักเรียนโรงเรียนบ้านเชียงยืน จ.มหาสารคาม ร่วมกับครูประจาการ เพื่อระบุองค์ความรู้ที่ต้องพัฒนา ณ โรงเรียนบ้านเชียงยืน เริ่มตั้งแต่
ขั้นที่ 2 สร้างและแสวงหาความรู้ : นักศึกษาเข้ารับการอบรมเชิงปฏิบัติการการออกแบบนวัตกรรมการสอนภาษาไทยในบริบทท้องถิ่น ณ ห้องประชุมช่อพะยอม มหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคาม
ขั้นที่ 3 จัดการความรู้ให้เป็นระบบ : นักศึกษาออกแบบแผนการสอน สื่อ และกิจกรรมการเรียนรู้เฉพาะกลุ่มเป้าหมาย โดยมีอาจารย์พี่เลี้ยงให้คาแนะนา
ขั้นที่ 4 ประเมินและกลั่นกรองความรู้ : นาเสนอแผนการสอนต่อคณาจารย์และผู้เชี่ยวชาญ รับข้อเสนอแนะ และปรับปรุงก่อนลงพื้นที่จริง
ขั้นที่ 5 เข้าถึงความรู้ : นักศึกษาลงพื้นที่จัดกิจกรรมค่ายส่งเสริมทักษะการเรียนรู้ภาษาไทย ณ โรงเรียนบ้านเชียงยืน
ขั้นที่ 6 แลกเปลี่ยนความรู้ : ถอดบทเรียนร่วมกันระหว่างนักศึกษา อาจารย์ ครู และชุมชน เพื่อสังเคราะห์แนวปฏิบัติที่ดี
ขั้นที่ 7 การเรียนรู้ : นักศึกษาสรุปองค์ความรู้ที่ได้จากประสบการณ์จริง จัดทาเป็น "บ้านเชียงยืนโมเดล" เผยแพร่เพื่อใช้เป็นต้นแบบต่อไป
|
| ผลสัมฤทธิ์ |
| องค์ความรู้ใหม่ที่เกิดขึ้นจากโครงการนี้ คือ "กระบวนการบ่มเพาะนักศึกษาสายสอนสู่การเป็นนวัตกรการศึกษาด้วยการเรียนรู้จากชุมชนท้องถิ่น" ซึ่งประกอบด้วย 4 องค์ประกอบหลัก ได้แก่
(1) กระบวนการสารวจบริบทชุมชน-โรงเรียน (Community-School Context Survey)
(2) การออกแบบนวัตกรรมการสอนภาษาไทยที่สอดคล้องกับท้องถิ่น (Localized Thai Language Teaching Innovation)
(3) การปฏิบัติจริงในสนาม (Field-based Teaching Practice)
(4) การถอดบทเรียนและสังเคราะห์แนวปฏิบัติที่ดี (Lesson Learned & Best Practice Synthesis) |
| รูปภาพผลสัมฤทธิ์ |
 |
 |
 |
| การนำไปใช้ |
| กลุ่มเป้าหมายหลักที่ได้รับประโยชน์จากโครงการนี้แบ่งเป็น 3 กลุ่ม ได้แก่
(1) นักศึกษาสาขาภาษาไทยเพื่อการสื่อสาร : ได้พัฒนาสมรรถนะวิศวกรสังคม ทักษะการออกแบบการสอน และประสบการณ์การทางานในชุมชนจริง ก่อนจบการศึกษา
(2) นักเรียนโรงเรียนบ้านเชียงยืน : ได้รับกิจกรรมส่งเสริมทักษะภาษาไทยที่สร้างสรรค์ สนุก และตอบโจทย์บริบทท้องถิ่น
(3) ครูและโรงเรียนชุมชน : ได้รับนวัตกรรมสื่อการสอนภาษาไทยที่นักศึกษาร่วมออกแบบ สามารถนาไปใช้ต่อได้หลังโครงการสิ้นสุด
(4) โครงการนี้ยังสร้างเครือข่ายความร่วมมือระหว่างมหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคามกับโรงเรียนในชุมชน เป็นแบบอย่างความสัมพันธ์ที่ยั่งยืนระหว่างสถาบันการศึกษาและท้องถิ่น |
| เเนวปฏิบัติที่ดี |
| “บ้านเชียงยืนโมเดล” เป็นต้นแบบของกระบวนการบ่มเพาะนักศึกษาสายสอนที่สามารถขยายผลไปยังโรงเรียนชุมชนอื่นได้ โดยมีแนวปฏิบัติที่ดี 3 ประการ ดังนี้
แนวปฏิบัติที่ 1 : ใช้โรงเรียนชุมชนเป็น "ห้องเรียนจริง" (Real Classroom) เพื่อให้นักศึกษาได้ฝึกประสบการณ์ในสภาพแวดล้อมที่แท้จริงก่อนออกสู่ตลาดแรงงาน
แนวปฏิบัติที่ 2 : ออกแบบกิจกรรมแบบ Co-Design ระหว่างอาจารย์ นักศึกษา และครูประจาการ เพื่อให้นวัตกรรมการสอนตอบสนองความต้องการที่แท้จริงของผู้เรียน
แนวปฏิบัติที่ 3 : ถอดบทเรียนและจัดทาคลังองค์ความรู้ดิจิทัล เพื่อให้สาขาวิชาอื่น ๆ หรือมหาวิทยาลัยราชภัฏในเครือข่ายสามารถนาโมเดลนี้ไปปรับใช้ได้
โครงการได้รับการสนับสนุนงบประมาณจากโครงการมหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคาม เพื่อพัฒนาท้องถิ่น ประจาปีงบประมาณ พ.ศ. 2569 ซึ่งแสดงถึงการรับรองคุณค่าและศักยภาพในการขยายผลของโครงการในระดับมหาวิทยาลัย |
| รูปภาพผลงาน |
 |
|
ที่มา |
|
คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ |