ด้านที่ 4 ศิลปะเเละวัฒนกรรม สืบสานภูมิปัญญาท้องถิ่น
ชื่อผลงาน : การส่งเสริมดนตรีพื้นบ้านอีสาน มหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคาม เพื่อเพิ่มศักยภาพนักศึกษา Soft Power บนฐานอัตลักษณ์ศิลปวัฒนธรรมท้องถิ่น
ชื่อเจ้าของผลงาน : สาขาดนตรี สาขานาฎศิลป์และการแสดง และสาขาศิลปกรรมศาสตร์ คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ หัวหน้าโครงการ นายวุฒิสิทธิ์ จีระกมล
|
 |
| ความคิดริเริ่ม |
| ดนตรีพื้นบ้านอีสานเป็นสื่อกลางในการถ่ายทอดเรื่องราวประวัติศาสตร์ ความเชื่อ และวิถีชีวิตของชาวอีสานจากรุ่นสู่รุ่น ผ่านการขับร้อง และการบรรเลงเครื่องดนตรีที่มีเอกลักษณ์ เช่น พิณ ซออีสาน โหวด โปงลาง และ แคน เพลงพื้นบ้านที่มีเนื้อหาสื่อถึงเรื่องราวทางสังคมและความรัก รวมถึงการบ่งบอกถึงความเชื่อทางศาสนาและความสัมพันธ์ของคนในชุมชน ซึ่งมีบทบาทสำคัญในการรวมตัวและสร้างความสัมพันธ์ในชุมชน การฟังเพลงและการร่วมวงดนตรี เช่น งานบุญหรืองานเทศกาลต่าง ๆ ช่วยเสริมสร้างความสัมพันธ์อันดีระหว่างคนในหมู่บ้าน ช่วยสร้างความร่วมมือและความสามัคคีในชุมชน ดนตรีพื้นบ้านอีสานยังสะท้อนถึงอารมณ์และความรู้สึกของคนในสังคม เช่น เพลงหมอลำที่บรรยายถึงเรื่องราวต่าง ๆ ทั้งในเรื่องของความรัก ความเศร้า หรือการต่อสู้ในชีวิต ผ่านการแสดงออกทางดนตรีที่มีท่วงทำนองที่อ่อนโยนหรือทุ้มลึก ซึ่งช่วยให้ผู้ฟังสามารถเชื่อมโยงและสัมผัสอารมณ์ได้ ในปัจจุบันดนตรีพื้นบ้านอีสานยังเป็นการส่งเสริมเศรษฐกิจท้องถิ่น มีบทบาทในการส่งเสริมการท่องเที่ยวและเศรษฐกิจท้องถิ่น โดยเฉพาะในช่วงเทศกาลต่าง ๆ ที่มีการแสดงดนตรีพื้นบ้าน ซึ่งไม่เพียงแต่สร้างความบันเทิง แต่ยังเป็นแรงดึงดูดให้นักท่องเที่ยวทั้งในและต่างประเทศมาร่วมสัมผัสกับวัฒนธรรมอีสาน และที่สำคัญดนตรีพื้นบ้านอีสานทำให้คนในพื้นที่ภาคภูมิใจใน
อัตลักษณ์และความเป็นพื้นเมืองของตน การรักษาและสืบทอดดนตรีพื้นบ้านจึงไม่เพียงแต่เป็นการอนุรักษ์ศิลปะ แต่ยังเป็นการสร้างความเคารพและรักในวัฒนธรรมของตนเอง ดังนั้น ดนตรีพื้นบ้านอีสานจึงมีความสำคัญมากกว่าการเป็นเพียงแค่การแสดงออกทางศิลปะ แต่ยังเป็นเครื่องมือในการรักษาและส่งต่อมรดกทางวัฒนธรรมที่ลึกซึ้งและมีคุณค่าไปยังอนาคต
มหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคาม เป็นมหาวิทยาลัยที่พรั่งพร้อมไปด้วยองค์ความรู้ และศักยภาพในการธำรงรักษา และเผยแพร่มรดกทางวัฒนธรรมอีสานที่มีคุณค่านี้ให้เป็นที่รู้จัก และคงอยู่ต่อไป ไม่ว่าจะเป็นพันธกิจของมหาวิทยาลัยที่เป็นมหาวิทยาลัยเพื่อชุมชน ทำให้มหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคามมีองค์ความรู้ในทุกด้านของชุมชนท้องถิ่นอีสาน อีกทั้งมหาวิทยาลัยยังมีการจัดการเรียนการสอนด้านดนตรี นาฏศิลป์และการแสดง และศิลปกรรม ทั้งในคณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ และคณะครุศาสตร์ ซึ่งการจัดการเรียนการสอนนี้ต้องมีการสร้างเสริมให้นักศึกษา มีความรู้ ความเชี่ยวชาญ และตระหนักถึงคุณค่าของวัฒนธรรมท้องถิ่น และสามารถนำไปประยุกต์ใช้ในการประกอบอาชีพในอนาคตได้
|
| เเรงบันดาลใจ |
| ดังนั้นสาขาวิชาดนตรี สาขาวิชานาฏศิลป์และการแสดง และสาขาศิลปกรรม คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ จึงสร้างสรรค์ผลงานการส่งเสริมดนตรีพื้นบ้านอีสาน มหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคาม เพื่อเพิ่มศักยภาพนักศึกษา Soft Power บนฐานอัตลักษณ์ศิลปวัฒนธรรมท้องถิ่น เพื่อสร้างเสริมให้นักศึกษาตระหนักเห็นถึงความสำคัญของศิลปวัฒนธรรมท้องถิ่น และเผยแพร่วัฒนธรรมอันทรงคุณค่าสู่สาธารณชนในรูปแบบที่เหมาะสม พร้อมทั้งนำความรู้ที่ได้ไปใช้ในการประกอบอาชีพในอนาคตได้ และเป็นการสร้างวงดนตรีพื้นบ้านอีสานที่จะทำหน้าที่เป็นตัวแทนของมหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคามในการเผยแพร่ ศิลปวัฒนธรรมสู่สาธารณชนอย่างสร้างสรรค์ต่อไป |
| ขั้นตอน |
| 1. รับสมัครนักศึกษา มหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคาม เข้าร่วมวงดนตรีพื้นบ้านอีสานของ มหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคาม วง“ดอกจานบันเทิงศิลป์” เพื่อสืบสานการแสดงภูมิปัญญาพื้นบ้านอีสาน
2. จัดอบรมการปฏิบัติเครื่องดนตรี การแสดง การร้อง และการทำฉากการแสดงพื้นบ้านอีสาน ให้กับนักศึกษาผู้เข้าร่วมวงดอกจานบันเทิงศิลป์
3. วงดอกจานบันเทิงศิลป์ สมัครเข้าร่วมประกวดการแสดงหมอลำสร้างสรรค์ “เพชรศิลป์มอดินแดง” ในหัวข้อการแสดง ปลาร้าหมอลำ Isan to the World
4. วงดอกจานบันเทิงศิลป์ และคณาจารย์ผู้ควบคุมวงร่วมกันศึกษาเอกสารเกี่ยวกับภูมิปัญญา และวิถีชีวิตชาวมหาสารคามที่เกี่ยวเนื่องกับปลาร้า และนำมาสร้างสรรค์ชุดการแสดงของวงที่ชื่อว่า Mon Ruk Pla Ra
5. วงดอกจานบันเทิงศิลป์ และคณาจารย์ผู้ควบคุมวงร่วมกันวางแผนการฝึกซ้อม การเตรียมการแสดง และดำเนินการตามแผนที่วางไว้
6. วงดอกจานบันเทิงศิลป์เข้าร่วมประกวดการแสดงหมอลำสร้างสรรค์ “เพชรศิลป์มอดินแดง” ในวันที่ 27 – 29 ธันวาคม 2568 ณ จังหวัดขอนแก่น
7. วงดอกจานบันเทิงศิลป์ และคณาจารย์ผู้ควบคุมวงทบทวนผลการดำเนินงาน เพื่อเตรียมพร้อมในการพัฒนาผลงานในครั้งต่อไป
|
| ผลสัมฤทธิ์ |
| 1. นักศึกษาในวงดอกจานบันเทิงศิลป์มีความรู้ และประสบการณ์เกี่ยวกับการเตรียมการแสดง การจัดการแสดง การประสานงานในวงดนตรีหมอลำ
2. นักศึกษาในวงดอกจานบันเทิงศิลป์ได้ตระหนัก และเห็นความสำคัญของศิลปวัฒนธรรมพื้นบ้านอีสาน ไม่ว่าจะเป็นวัฒนธรรมการดำเนินชีวิต และวัฒนธรรมการแสดง
3. วงดอกจานบันเทิงศิลป์ ได้สร้างสรรค์ผลงานแสดง และ เผยแพร่การแสดงดนตรีพื้นบ้านอีสาน ประเภทหมอลำ ออกสู่สาธารณชน
|
| รูปภาพผลสัมฤทธิ์ |
 |
 |
 |
| การนำไปใช้ |
| 1. สร้างความรู้และประสบการณ์ในการสร้างสรรค์ และการแสดงดนตรีพื้นบ้านอีสานสู่สาธารณชน นำไปสู่การพัฒนาทักษะด้านความคิดสร้างสรรค์ และการกล้าแสดงออกของนักศึกษา
2. นักศึกษาได้สร้างการเรียนรู้ในการบูรณาการความรู้ข้ามศาสตร์ทั้งทางด้านดนตรี การขับร้อง นาฏศิลป์ ภาษา และศิลปกรรม เพื่อรังสรรค์การแสดงทางวัฒนธรรมที่ถ่ายทอดสู่กลุ่มผู้ชมได้อย่างเหมาะสม
3. ประสบการณ์การจัดการแสดงทำให้นักศึกษาได้นำมาต่อยอดในศาสตร์สาขาวิชาที่ตนเองศึกษา และนำไปสู่การประกอบอาชีพในส่วนที่เกี่ยวข้องต่อไปในอนาคต
|
| เเนวปฏิบัติที่ดี |
| 1. ผลงานการส่งเสริมดนตรีพื้นบ้านอีสาน มหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคาม เพื่อเพิ่มศักยภาพนักศึกษา Soft Power บนฐานอัตลักษณ์ศิลปวัฒนธรรมท้องถิ่น ทำให้เกิดแนวปฏิบัติที่ดีคือวงดนตรีพื้นบ้านอีสาน “ดอกจานบันเทิงศิลป์” ซึ่งเป็นวงที่เกิดจากการรวมตัวของนักศึกษามหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคาม ที่สร้างสรรค์ และจัดการแสดงพื้นบ้านอีสานจากรากฐานวัฒนธรรมอันงดงามของวิถีชีวิตในชุมชน ซึ่งจะทำให้เกิดการปลูกฝังความตระหนักในคุณค่าและความสำคัญของวัฒนธรรมพื้นถิ่น และสามารถนำเสนอคุณค่านั้นออกสู่สายตาสาธารณชนได้อย่างเหมาะสม พร้อมทั้งยังสามารถถ่ายทอดองค์ความรู้ และประสบการณ์ในการจัดการแสดงให้กับนักศึกษามหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคามสืบต่อไปจากรุ่นสู่รุ่น
|
| รูปภาพผลงาน |
 |
|
ที่มา |
|
คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ |